Ι. Ν. «ΜΕΓΑΛΗΣ» ΠΑΝΑΓΙΑΣ – ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΗΒΩΝ

Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΕΙΝΑΙ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ!

anastasi

Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΕΙΝΑΙ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ!

-Συνέντευξη του Μητροπολίτου Μεσογαίας και Λαυρεωτικής Νικολάου στο συμπατριώτη μας δημοσιογράφο κ. Δημοσθένη Γκαβέα. (μέρος α’)
-Σεβασμιώτατε, οι γιορτές ήταν παιδαγωγία, όχι μόνο ανακούφιζαν τον άνθρωπο αλλά και τον δίδασκαν. Εξακολουθούν να έχουν την ίδια δυναμική σήμερα; Σας ρωτάω διότι και αυτό το Πάσχα θα περάσει, όπως όλες οι μεγάλες γιορτές και τη χαρά θα διαδεχθεί η δύσκολη καθημερινότητα. Πώς μπορεί κανείς να παραμείνει αναστάσιμος;
Άλλο πράγμα η εορτή ως εορτασμός και άλλο η εορτή ως εκκλησιαστική πανήγυρη. Το πρώτο σημαίνει απλά ποικιλία στη ζωή μας, αλλαγή στη μονοτονία της. Η Ανάσταση είναι κάτι διαφορετικό ως εκκλησιαστικό γεγονός και κάτι άλλο ως εορταστική πανήγυρη.
Ακόμη και από θρησκευτικής πλευράς υπάρχει ένα έντονο σκηνικό με ποικίλες ακολουθίες, τύπους, συμβολισμούς, με τον Σταυρό, με τον Επιτάφιο, με όλες αυτές τις εναλλαγές και βεβαίως με τα έθιμα, τα κόκκινα αυγά, τις λαμπάδες, τα αρνιά, τη σχέση με την άνοιξη και τα λοιπά. Όμορφα έθιμα. Όλο όμως αυτό παραπέμπει σε μια γιορτή χαράς, γιορτή αγάπης, γιορτή εξωτερικών σχημάτων, ανθρώπινων σχέσεων. Η Εκκλησία δεν γιορτάζει την Ανάσταση. Γιορτάζει την Ανάσταση του Χριστού, το οποίο σημαίνει τρία πράγματα: το πρώτο είναι η συντριβή της δυνάμεως του διαβόλου, το δεύτερο η νίκη του Χριστού κατά του θανάτου και το τρίτο η δυνατότητα του ανθρώπου να αναστηθεί και ο ίδιος. Με την Ανάσταση του Χριστού αποδεικνύεται η θεότητά Του, αφού ούτε ο θάνατος, ούτε ο τάφος μπορεί να Τον περιορίσει, αλλά ταυτόχρονα φαίνεται και η δυνατότητα που έχει ο άνθρωπος να σπάσει τον φραγμό του θανάτου. Να το πω με ένα απλό παράδειγμα. Εάν ο θάνατος είναι μια επιφάνεια, μια οθόνη αδιαπέραστη και σκοτεινή, αυτό που η Ανάσταση του Χριστού κάνει είναι ότι δίνει σε αυτή την επιφάνεια διαφάνεια και διαπερατότητα, που σημαίνει ότι μπορείς να δεις πίσω και μετά από τον θάνατο και επιπλέον να περάσεις και ο ίδιος μέσα από τον θάνατο στην όντως ζωή, στην αιωνιότητα. Θα μπορούσε να υπήρχε ζωή αιώνια χωρίς να είχε νικηθεί ο θάνατος, να μην υπήρχε ο θάνατος. Εφόσον όμως υπάρχει, η Ανάσταση σημαίνει συντριβή του θανάτου.
Τι ίσχυε με την αντίληψη του θανάτου σύμφωνα με την εβραϊκή θρησκεία και σε σχέση με την αρχαία ελληνική σκέψη;
Οι Εβραίοι καταρχάς δεν καταλάβαιναν τον Εσταυρωμένο, γι΄ αυτό και ο απόστολος Παύλος λέει ότι η ιδέα του σταυρωμένου Θεού είναι «Ἰουδαίοις μέν σκάνδαλον, Ἕλλησι δὲ μωρία». Για μεν τους Ιουδαίους που περιμένανε επίγεια βασιλεία, δόξα, λύση των προβλημάτων της καθημερινότητας και παγκόσμια κυριαρχία, ήταν σκάνδαλο· δεν ήταν δυνατό να πιστέψουν σε σταυρωμένο θεό. Αλλά και οι φιλοσοφούντες Έλληνες, δεν μπορούσαν να δεχθούν και να καταλάβουν την ανάσταση του Χριστού, δεν χωρούσε στη λογική τους. Γι΄ αυτό και όταν ήρθε ο Παύλος στην Αθήνα και στον Άρειο Πάγο, μόλις τους ανέφερε για ανάσταση νεκρών του είπαν «ἀκουσομέθά σου καὶ πάλιν» και έφυγαν. Περιφρόνησαν το πιο επαναστατικό κήρυγμα.
Υπό αυτήν λοιπόν την έννοια, Εβραίοι και Έλληνες είμαστε και εμείς. Έτσι σκεπτόμαστε. Οι περισσότεροι άνθρωποι της Εκκλησίας προσευχόμαστε ή ζούμε εκκλησιαστικά για να πάνε τα πράγματα καλά στη ζωή μας. Στην ουσία καλύπτουμε ανασφάλειες και δημιουργούμε επίγεια εικόνα του Θεού μέσα μας.Όμως δεν είναι έτσι. Στην Εκκλησία ερχόμαστε για σωτηρία. Ο Χριστός είναι Σωτήρας, δηλαδή είναι Αυτός που δίνει αιώνια ζωή στην ψυχή, άσχετα εάν θα κακοπεράσουμε ή θα καλοπεράσουμε εδώ. Δεν πιστεύουμε στον Θεό για να βολευτεί η καθημερινότητα μας, πιστεύουμε για να φωτιστεί η αιωνιότητά μας. Με αυτή την έννοια, η Ανάσταση φωτίζει την αιωνιότητα. Δεν είναι σκοτάδι ο θάνατος, δεν είναι τέλος· είναι πέρασμα. Αυτό θα πει Πάσχα. Είναι πέρασμα από την καθημερινότητα στην αιωνιότητα, από την υλικότητα στην αφθαρσία, από τον κόσμο της πτώσεως στον κόσμο του Θεού, στη Βασιλεία του Θεού.
Φτάνει κάποιος να το πιστεύει αυτό
Γι΄ αυτό είναι αναγκαία η πίστη, μάλιστα στην εποχή μας που επιδιώκεται το ξερίζωμά της. Η μεγαλύτερη ζημιά που μπορεί κανείς να πάθει είναι να του γκρεμίσουνε την πίστη και γίνεται αυτό συστηματικά. Να πω ένα παράδειγμα: προ ημερών υπήρξε ένα δημοσίευμα σε μεγάλης κυκλοφορίας εφημερίδα, το οποίο έδινε οδηγίες πώς να βοηθήσουμε τα παιδιά να ζήσουν όμορφα το Πάσχα ως ελληνικό έθιμο. Ταυτόχρονα όμως υπεδείκνυε να προσέξουν οι γονείς να μην τραυματιστεί η ψυχούλα τους όταν θα αντικρύσουν τη σταύρωση ή τον Επιτάφιο. Συμβούλευε να μιλήσουμε για τα λουλούδια και όχι για τον νεκρό. Όλα αυτά σε μια εποχή που τα παιδιά έχουν δεχτεί τόση οπτική και εμπειρική βία μέσα από τα παιχνίδια τους, από το διαδίκτυο, τις εικόνες και παραστάσεις τους. Ο σταυρός είναι νίκη, είναι δύναμη, είναι χαρά. Γιατί προβάλλεται πάντα στο φως της Αναστάσεως. Αυτό κάνει η Εκκλησία. Την ώρα που βγάζει τον εσταυρωμένο, την Μεγάλη Πέμπτη, το πρώτο τροπάριο που ψάλλει είναι: «ὁ σταυρός Σου, Κύριε, ζωή καὶ ἀνάστασις ὑπάρχει τῷ λαῷ Σου». Ο σταυρός αποτελεί προϋπόθεση της αναστάσεως. Αυτό το υπέροχο πράγμα έρχεται το σύστημα να το συμπιέσει. Να προσεγγίσει την ανάσταση χωρίς πίστη, χωρίς Θεό, να την καταντήσει έθιμο. Σε αυτό αμύνεται η Εκκλησία και πρέπει να αμύνεται. Κι εγώ αμύνομαι.
Ο θάνατος στην εποχή μας είναι πλέον ταμπού…
Εμείς στη Μητρόπολή μας έχουμε μια πλούσια θα έλεγα εμπειρία θανάτου. Στο ίδρυμα που έχουμε δημιουργήσει, τη «Γαλιλαία»,έχουμε ζήσει 660 θανάτους. Έχουμε έναν θάνατο περίπου κάθε πέντε μέρες. Αυτό είναι μια εμπειρία θανάτου. Γι΄ αυτό και η ψυχολογική και πνευματική διαχείριση του πένθους αποτελούν βασικό στοιχείο της διακονίας μας. Σας διαβεβαιώνω ότι όπου υπάρχει σπέρμα πίστεως, και ευτυχώς υπάρχει σε πάρα πολλούς ανθρώπους, ο θάνατος είναι άλλο πράγμα από το ταμπού για το οποίο μιλάτε. Η αποστροφή του θανάτου είναι έμφυτη στον κάθε άνθρωπο. Ο Χριστός στη Γεσθημανή φαίνεται να λυγίζει, λέει ότι είναι «περίλυπη η ψυχή Του». Αυτό έχει τη θεολογική ερμηνεία του, δείχνει όμως τη φυσική συστολή στον θάνατο. Και εμένα, εάν με ρωτήσετε, μου δημιουργεί δυσκολία το να μιλάω στους άλλους για το θάνατο ή το να τον σκέπτομαι για τον εαυτό μου. Είναι μια πολύ δύσκολη εμπειρία της ανθρώπινης ψυχολογίας. Αυτό όμως που έχει σημασία είναι ότι η πίστη αυτή την εμπειρία την μεταμορφώνει. Είναι άλλο πράγμα να νιώσεις ότι ο θάνατος είναι τέλος και άλλο να πιστέψεις μέσα από την Εκκλησία ότι η μετά τον θάνατο ζωή είναι καλύτερη από αυτή τη ζωή, πολύ πιο φωτεινή, πολύ πιο αληθινή…
Τι είναι αυτό που σας δίνει την βεβαιότητα ότι η αναζήτηση του Θεού είναι έμφυτη ανάγκη και όχι άμυνα ενάντια στο φόβο του αγνώστου και του θανάτου; Εάν αυτή η πίστη για τη μεταθανάτια ζωή είναι μηχανισμός άρνησης –άμυνας;
Μπορεί να είναι, αλλά μπορεί και να μην είναι. Αλλά και ψυχολογικό δημιούργημα να είναι, βοηθάει. Ο αλγόριθμος δουλεύει ούτως ή άλλως. Φανταστείτε όμως να είναι κάτι γνήσιο και αυθεντικό η πίστη. Είναι πολύ δυνατό στοιχείο στον άνθρωπο, πιο δυνατό από την κατανόηση, πιο δυνατό από την αίσθηση. Εμείς λειτουργούμε με τη λογική και με την αίσθηση. Είναι σαν να έχουμε δύο μόνο διαστάσεις. Είμαστε επίπεδοι. Υπάρχει όμως μια Τρίτη διάσταση που, όπως λέμε στη Φυσική είναι παγωμένη. Είναι η διάσταση της πίστης. Αν αυτή ξεπαγώσει, σου δίνει άλλη υπόσταση, σε ανεβάζει, σε κάνει τρισδιάστατο! Σου δίνει όγκο, χώρο, δύναμη, ορατότητα, ορίζοντα και διαρκώς σου επιβεβαιώνεται. Αυτό είναι μεγάλο πράγμα! Πίστη σημαίνει ότι εμπιστεύομαι χωρίς να δω, χωρίς να πιάσω. Όντως «μακάριοι οἱ μή ἰδόντες καὶ πιστεύσαντες». Γιατί αυτοί που πιστεύουν τελικά βλέπουν…
Αυτά όλα δεν είναι κολπάκια του Χριστού και του Ευαγγελίου. Είναι εμπειρίες. Και εγώ αυτό έκανα στη ζωή μου, έκανα άλματα, όλα στο κενό, με μια εσωτερική πεποίθηση και κάποια αμφιβολία. Τώρα όμως που ζω την εμπειρία της επιβεβαίωσης της πίστης δεν με κουνάει κανένας. Αυτό είναι η πίστη, «ἐλπιζομένων ὑπόστασις, πραγμάτων ἔλεγχος οὐ βλεπομένων». Υπό αυτή λοιπόν την έννοια, η πίστη δεν είναι ψυχολογικό τέχνασμα. Και όποιος την έχει δεν πρέπει να τη χάσει. Και όποιος δεν την έχει πρέπει να την ψάξει. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος να αντιμετωπίζεις τον θάνατο. Να λες ότι είσαι δυνατός; Αφού δεν είσαι. Να επιμένεις ότι ο θάνατος είναι επιστροφή στην ανυπαρξία; Τότε τί αξία έχει η ζωή; Είναι πολύ παράλογη η αθεΐα.
Η πίστη υπάρχει παντού, ακόμη και στον επιστημονικό τομέα. Το ότι δεχόμαστε τα επιτεύγματα των επιστημόνων πίστη δεν είναι; δεν το κάναμε το πείραμα εμείς. Απλά, πιστεύουμε ότι αυτοί που το έκαναν λένε την αλήθεια και τους εμπιστευόμαστε. Έτσι και στην Εκκλησία ζούμε με την εμπειρία των αγίων μας, η οποία μετά μπορεί να γίνει και δική μας. Εγώ, όταν διαβάζω τον απόστολο Παύλο με μαγεύει! Αυτός λοιπόν δεν είδε την Ανάσταση του Χριστού, αλλά μιλάει για την εμπειρία της Αναστάσεως με τέτοια δύναμη, ώστε να την διαδώσει σε όλο τον κόσμο και με τέτοια βεβαιότητα, ώστε να δώσει και τη ζωή του. Δεν μπορούμε να μιλήσουμε για παραλήρημα. αυτά μπορεί να τα υποστηρίζει κάποιος που δεν ξέρει τι γράφει και ποιος είναι ο Παύλος. Να σας πω και κάτι άλλο, όταν ζεις δίπλα σε έναν Άγιο Παΐσιο, ή όταν διαβάζεις κείμενα αγίων, σου κλέβουν την εμπιστοσύνη, είσαι σίγουρος ότι αυτοί έχουν εμπειρία και έτσι μιλάνε. Ζηλεύω και τότε πιστεύω, δοκιμάζω και προσδοκώ κάτι και αυτό το κάτι μου επιβεβαιώνεται. Δοξάζω τον Θεό και προχωρώ. Αυτὸ είναι το δρομολόγιο της πίστεως.
Είπατε πριν “σιγά την ποιότητα της ζωής που έχουμε. Εάν ο Χριστός είναι Ζωή, υπάρχει μια αντίφαση. Όσοι ήταν δίπλα του είχαν βίαιο θάνατο… Είπατε πριν “σιγά την ποιότητα της ζωής που έχουμε. Εάν ο Χριστός είναι Ζωή, υπάρχει μια αντίφαση. Όσοι ήταν δίπλα του είχαν βίαιο θάνατο…
Mισό λεπτό, άλλο μαρτύρησαν και άλλο είχαν βίαιο θάνατο. Δεν πέθαναν από ατύχημα, ούτε από λάθη τους, ούτε πάλι ήταν θύματα. Αυτοί αντήλλαξαν την επίγεια και βιολογική ζωή τους με την αιώνια για τον Χριστό. Πράγματι όλοι όσοι ήταν δίπλα στο Χριστό μαρτύρησαν, πλην του ευαγγελιστού Ιωάννου. Όλοι οι απόστολοι και κανένας από τους μεγάλους πατέρες μας δεν καλοπέρασε σε αυτή τη ζωή, κανένας!
Αυτό δεν είναι λίγο απογοητευτικό και αποτρεπτικό για κάποιον που θέλει να εξερευνήσει την πίστη; Να ταυτίζεται ο χριστιανισμός με τη δυστυχία;
Όχι, όχι (έντονη αντίδραση), μισό λεπτό. Ο χριστιανισμός φυσικά και δεν ταυτίζεται με την δυστυχία. Κάθε άλλο. Άλλο είμαι δυστυχής και άλλο περνώ από δυσκολίες. Ο χριστιανός είναι ευτυχής και στις δυσκολίες του. Η εκκλησία δεν κάνει προσηλυτισμό, δεν κάνει διαφήμιση, δεν λέει «ελάτε και θα καλοπεράσετε…». Λέει ελάτε για να σωθείτε. Είναι διαφορετικό. Σώζομαι, προέρχεται από τη λέξη σώος, ακέραιος. Σώζομαι σημαίνει, βρίσκω τον εαυτό μου και στη θλίψη και στη χαρά και παντού, βρίσκω την αλήθεια μου, βρίσκω τον Θεό. Εάν θέλεις να καλοπεράσεις, κάθισε καλύτερα εκεί που είσαι. Εάν όμως θέλεις να γίνεις τρισδιάστατος, να αποκτήσεις όγκο και χώρο, θέα και ζωή, «ἔρχου και ἴδε», ετοιμάσου για άλλου είδους γεύσεις. Αυτό επαγγέλλεται η Εκκλησία. Δεν επαγγέλλεται καλοπέραση σε κανέναν. Ο Λόγος του Θεού, το μήνυμα του Χριστού, των αποστόλων και των αγίων επαγγέλλεται θέα Θεού. Αντί να φύγεις από αυτόν τον κόσμο βλέποντας μόνο τα αισθητά και κατανοώντας μόνο τα λογικά, κάνε και ένα βήμα μήπως και δεις λίγο από το πρόσωπο του Θεού. Είναι κρίμα να χάσεις την ευκαιρία.
Και για τον Σταυρό θέλω να σας ρωτήσω το ίδιο. Ο Σταυρός, όπως συχνά το ακούμε προκαλεί μια αρνητική αίσθηση. Ο καθένας κουβαλάει τον σταυρό του. Ο χριστιανός πρέπει να κουβαλήσει τον σταυρό του. Ο σταυρός ως προϋπόθεση να είσαι χριστιανός, ο Σταυρός ως αντίθετο της χαράς της ζωής, της εδώ ζωής
Ο Σταυρός είναι η πηγή της σωτηρίας, είναι η εγγύηση της Ανάστασης. Χωρίς Σταυρό δεν υπάρχει Ανάσταση και Ανάσταση σημαίνει ανακαίνιση ζωής. Ο θάνατος του Χριστού οδηγεί σε ανάσταση ζωής. Αυτή είναι η εμπειρία της Εκκλησίας μέσα στην ιστορία. Γι΄ αυτό κάνουμε το σημείο του σταυρού, γι΄ αυτό φοράμε σταυρό. Δεν είναι δεισιδαιμονία, είναι εμπειρία. Και φυσικά δεν σημαίνει ότι δεν θα βρεθείς σε κίνδυνο ή δεν θα αρρωστήσεις, αλλά ό,τι και αν σου συμβεί είναι παρών ο Θεός, είσαι κάτω από το βλέμμα του, αυτό σου αρκεί.
Δείτε πώς ο ίδιος ο Χριστός αποκαλύπτει το δικό του πάθος στους μαθητές. Καταρχάς δεν τους μιλάει μόνο για ανάσταση και για νίκη και θρίαμβο, αλλά τους μιλάει για πάθος, μαστιγώσεις και σταυρό, για τον δικό του θάνατο. Δεν τους προτρέπει να τον γνωρίσουν μόνον στη μεταμόρφωση, αλλά να αναγνωρίσουν τη θεότητά του όταν Τον αντικρύσουν στον σταυρό. Ούτε τους υπόσχεται επίγεια καλοπέραση. Αντίθετα, τους λέει ότι «εἰ ἐμὲ ἐδίωξαν καὶ ὑμᾶς διώξουσι» και ότι όποιος θέλει να τον ακολουθήσει πρέπει να απαρνηθεί τον εγωκεντρικό εαυτό του και να σηκώσει τον σταυρό του. Μιλάει για διωγμούς και πειρασμούς, για «στενή πύλη καί τεθλιμμένη ὁδό». Όταν ο Πέτρος ομολογεί τη θεότητά του Χριστού, του λέει ότι αυτό είναι αποκάλυψη του Θεού μέσα του· όταν όμως αρνείται τη σταύρωσή του, τον επιτιμά λέγοντας πως αυτό αποτελεί φωνή του διαβόλου μέσα του.
Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να καταλάβουμε πως η πορεία μας πρέπει να έχει θυσία. Όπως ο Χριστός προσφέρεται «κλώμενος», κομματιασμένος και «εκχυνόμενος», ματωμένος, έτσι και εμείς πρέπει να κάνουμε καθώς αντιμετωπίζουμε τους πειρασμούς μας, τις δοκιμασίες μας, τις απρόβλεπτες δυσκολίες, τις ασθένειες, τους θανάτους, τα αδιέξοδα, τις καταστροφές, τις διαταραγμένες σχέσεις μας, τον εαυτό μας, γιατί αυτός είναι ο μεγαλύτερος σταυρός. Όλα τα σηκώνουμε με πνεύμα θυσίας, όχι με πνεύμα καλοπέρασης. Έτσι λοιπόν δεν προσεγγίζουμε τον Θεό για να μας έρθουν όλα βολικά, αλλά για να μπορούμε να αντέξουμε τον κάθε σταυρό και κυρίως τον εαυτό μας. Και έτσι να ακολουθήσουμε τον Χριστό.
Πρέπει να το καταλάβουμε· είναι πρόβλημα ο εαυτός μας, δεν είναι το πρόβλημα ο άλλος. Αντίθετα ο συνάνθρωπός μας είναι ευκαιρία, είναι ευλογία στη ζωή μας. Ο εαυτός μας έχει μιζέρια, κουβαλάει πτώση, είναι μικροπρεπής, είναι μικρονοϊκός, είναι στενός. Όταν το καταλάβει κάποιος αυτό το πράγμα, τότε πρέπει να διασπάσει το άτομό του, πρέπει να ξεφύγει από το βαρυτικό πεδίο του εγώ για να αποκτήσει ταχύτητα διαφυγής. Στην ουσία αυτό που μας χρειάζεται είναι να πιστεύσουμε σε σταυρωμένο και αναστημένο Θεό και να αποφασίσουμε να σταυρωθούμε και εμείς μαζί του. Ελεύθερος είναι ο σταυρωμένος, ζωντανός ο αναστημένος. Ο σταυρός τελικά είναι πηγή ζωής και αίτιος χαράς και σε αυτή τη ζωή.
Έτσι είναι αυτά τα πράγματα. Δυστυχώς, δεν μας μαθαίνουν τέτοια φυσική, μας μαθαίνουν τη φυσική του εγωκεντρισμού.
(Συνεχίζεται…)
Δημοσιεύτηκε στο huffingtonpost.gr