Ι. Ν. «ΜΕΓΑΛΗΣ» ΠΑΝΑΓΙΑΣ – ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΗΒΩΝ

Καταλαλιά, κατάκριση, ἐξουδένωση

Καταλαλιά, κατάκριση, ἐξουδένωση

Παρακάτω, δίνουμε ὁρισμούς στίς τρεῖς αὐτές ἒννοιες ἀπό τόν λόγο τοῦ Ἀββᾶ Δωρόθεου «Μήν κατακρίνεις» (Ὁ Ἀββᾶς Δωρόθεος ὑπῆρξε λόγιος μοναχός τοῦ 6ου αἰώνα στήν Παλαιστίνη. Μόνασε στήν μονή Σερίδου. Ἒκτισε νοσοκομεῖο γιά πτωχούς καί μοναχούς καί τέλος ἳδρυσε μοναστήρι στήν Γάζα)
Καταλαλιά εἶναι νά μιλήσεις εἰς βάρος ἂλλου φανερώνοντας μέ ἐμπάθεια τό ἁμάρτημά του πχ. Ὃταν πεῖς γιά κάποιον: «εἶπε ψέματα ὁ τάδε, ἢ ὀργίστηκε ἢ ἒπεισε σέ πορνεία» εἶναι καταλαλιά, διότι φανερώνεις μέ ἐμπάθεια τήν ἁμαρτία του.
Κατάκριση εἶναι νά μιλήσεις ἐναντίον κάποιου ἂλλου καταδικάζοντας ὂχι συγκεκριμένο ἁμάρτημα ἀλλά ὁλόκληρη τή ζωή του π.χ. Ἀντί νά πεῖς εἶπε ψέματα ὁ τάδε, ἢ ὀργίστηκε ἢ ἒπεσε σέ πορνεία», νά πεῖς: « ὁ τάδε εἶναι ψεύτης, εἶναι ὀργίλος ἢ εἶναι πόρνος» καί νά ἀποφανθεῖς γιά ὁλόκληρη τή ζωή του.
Ἡ κατάκριση εἶναι βαρύτατο ἁμάρτημα. Τό ὃτι εἶναι ἁμαρτία βαρύτερη ἀπό κάθε ἁμαρτία πού κατακρίνουμε, εἶναι φανερό ἀπό τούς λόγους τοῦ Κυρίου: «τί βλέπεις τό κάρφος τό ἐν τῷ ὀφθαλμῷ τοῦ ἀδερφοῦ σου, τήν δέ ἐν τῷ σῷ ὀφθαλμῷ δοκόν οὐ κατανοεῖς» (Ματθ ζ΄3) καί συνεχίζει: «πῶς ἐρεῖς τῷ ἀδελφῷ σου, ἂφες ἐκβάλω τό κάρφος ἀπό τοῦ ὀφθαλμοῦ σου, καί ἰδού ἡ δοκός ἐν τῷ ὀφθαλμῷ σου; Ὑποκριτά, ἒκβαλε πρῶτον τήν δοκόν ἐκ τοῦ ὀφθαλμοῦ σου καί τότε διαβλέψεις ἐκβαλεῖν τό κάρφος ἒκ τοῦ ὀφθαλμοῦ τοῦ ἀδελφοῦ σου» (Ματθ ζ΄4,5). Τό κάρφος εἶναι ἡ ἀκίδα, τό σκουπιδάκι. Δηλαδή, πῶς θά πεῖς στόν ἀδερφό σου ἂφησέ με νά σοῦ βγάλω τό σκουπιδάκι ἀπό τό μάτι, ἐνῶ στό δικό σου μάτι ἒχεις ὁλόκληρο δοκάρι. Ὑποκριτή, βγάλε πρῶτα τό δοκάρι ἀπό τό δικό σου μάτι καί μετά φρόντισε νά βγάλεις τό σκουπιδάκι ἀπό τό μάτι του ἀδερφοῦ σου. Παρομοιάζει ἒτσι, τήν μἐν ἁμαρτία τοῦ πλησίον μέ σκουπιδάκι, τήν δέ κατάκριση μέ δοκάρι. Τόσο βαριά ἁμαρτία εἶναι ἡ κατάκριση!
Στήν παραβολή τοῦ Τελώνη καί Φαρισαίου (Λουκ ιη΄9-14), ὃταν ὁ Φαρισαῖος εὐχαριστεῖ τό Θεό γιά τά κατορθώματα τῆς εὐσεβείας του, δέν λέει ψέματα. Τήν ἀλήθεια λέει καί δέν καταδικάστηκε γι αὐτό. Γιατί, ἒχουμε χρέος νά εὐχαριστοῦμε τό Θεό, ὃταν κάνουμε κάτι καλό, ἀφοῦ ὁ Θεός ἦταν συνεργός καί βοηθός μας. Ὁ Φαρισαῖος δέν καταδικάστηκε ὃταν εἶπε ἀόριστα χωρίς νά κατονομάσει κανένα, δέν εἶμαι σάν τούς ἂλλους ἃρπαξ, ἂδικος ἢ μοιχός. Ὃταν ὃμως γυρνώντας πρός τόν Τελώνη εἶπε: «οὒτε σάν καί αὐτόν τόν τελώνη», τότε βάρυνε τήν ψυχή του γιατί ἒπεσε σέ κατάκριση.
Δέν ὑπάρχει τίποτα χειρότερο ἀπό τήν κατάκριση ἢ τήν ἐξουδένωση τοῦ πλησίον μας. Γιατί νά μήν κατακρίνουμε καλύτερα τόν ἑαυτό μας γιά τίς δικές μας ἁμαρτίες, πού τίς ξέρουμε μέ ἀκρίβεια καί πού θά δώσουμε λόγο γιά αὐτές στό Θεό; Μέ τήν κατάκριση ἁρπάζουμε τήν κρίση ἀπό τό Θεό, πού δέν μᾶς ἀνήκει. Κάνουμε ἀντιποίηση ἀρχῆς. Διότι τό δικαίωμα τῆς κρίσεως ἀνήκει μόνο στόν Θεό. Αὐτός γνωρίζει ἐπακριβῶς τήν βιοτή καί τίς καταβολές κάθε ἀνθρώπου. Αὐτός γνωρίζει ἀκριβῶς τίς συνθῆκες ἐπιτελέσεως τῆς ἁμαρτίας ἢ καί τόν ἀγώνα πού ἒκανε κάποιος νά μήν πέσει σέ αὐτήν. Ἑπομένως, αὐτός πού μπορεῖ νά κρίνει δίκαια, εἶναι μόνο ὁ Θεός. Ἀλλά καί μετά τήν ἁμαρτία δέν γνωρίζουμε ἂν ὁ ἁμαρτήσας ἒχει μετανοήσει καί πόσο. Ἑπομένως, κάθε κρίση εἶναι ἐπισφαλής καί ἐνέχει κίνδυνο σφάλματος. Ὁ διάβολος, ἐπειδή πάντα διαβάλλει, μᾶς σπρώχνει στήν κατάκριση καί στήν καταδίκη τοῦ ἁμαρτάνοντος (φαινομενικά ἢ πραγματικά). Ἡ κατάκριση εἶναι ἐκδήλωση ἐγωισμοῦ, καί αὐτοδικαίωσης.
Ἐάν ἁμαρτάνουμε ἐμεῖς, τότε ὁ διάβολος μᾶς σπρώχνει στήν αὐτοκατάκριση, στήν αὐτοκαταδίκη καί στήν ἀπελπισία. Δέν ἒχουμε τό δικαίωμα νά καταδικάζουμε τόν ἑαυτό μας, πολλῷ μᾶλλον νά πέφτουμε σέ ἀπελπισία, διότι κινδυνεύουμε νά χάσουμε τή σωτηρία μας. Χάνουμε τήν ἐλπίδα μας στό ἒλεος τοῦ Θεοῦ, στήν δύναμη τῆς μετάνοιας καί αὐτό εἶναι ἡ μεγαλύτερη νίκη τοῦ διαβόλου. Εὒγλωττο παράδειγμα εἶναι ὁ Ἰούδας.
Αὐτός ὃταν εἶδε ὃτι ὁ Χριστός καταδικάστηκε σέ θάνατο, μετεμελήθη καί ἐπέστρεψε τά 30 ἀργύρια τῆς προδοσίας. Ἒκανε ὃμως τό σφάλμα νά δικάσει καί νά καταδικάσει τόν ἑαυτό του. Πέφτοντας σέ ἀπελπισία ὁδηγήθηκε στήν αὐτοκτονία. Θά μποροῦσε νά μετανοήσει καί νά ζητήσει συγχώρεση ἀπό τό Χριστό, ἒστω καί κάτω ἀπό τόν Σταυρό. Εἶναι βέβαιο ὃτι θά τοῦ τήν ἒδινε. (ἐάν εἶχε συμβεῖ αὐτό, ὁ Ἰούδας θά ἦταν σήμερα ἓνας ἀπό τούς ἀποστόλους). Ἂλλωστε τό σφάλμα του δέν ἦταν μεγαλύτερο ἀπό ἐκεῖνο τοῦ Πέτρου, πού ἀρνήθηκε μεθ’ ὃρκου (δηλαδή βάζοντας μάρτυρα τό Θεό, ὃτι ἒλεγε ἀλήθεια) τόν Χριστό. Ὁ Πέτρος ὃμως μετανόησε, ἒκλαψε πικρά καί συγχωρήθηκε. Λίγο ἀργότερα στήν Τιβεριάδα μέ τήν τριπλή κατάφαση στήν ἐρώτηση τοῦ Κυρίου: «Πέτρο φιλεῖς με;» «Ναι, Κύριε, σύ οἶδας ὃτι φιλῶ σε» ὁ Πέτρος ἀποκαταστάθηκε στό ἀποστολικό ἀξίωμα καί ἒγινε ὁ κορυφαῖος τῶν Ἀποστόλων.
Μερικές φορές, ὂχι μόνο κατακρίνουμε τόν πλησίον μας, ἀλλά καί τόν ἐξουδενώνουμε. Ἡ ἐξουδένωση εἶναι βαρύτερη ἁμαρτία ἀπό τήν κατάκριση.
accusation
Ἐξουδένωση εἶναι ὂχι μόνο νά κατακρίνει κανείς κάποιον πού ἁμαρτάνει, ἀλλά νά φτάνει στό σημεῖο νά τόν σιχαίνεται, σάν κάτι πού προξενεῖ ἀηδία. Ἡ ἐξουδένωση εἶναι πολύ χειρότερη καί πολύ πιό ὀλέθρια ἀπό τήν κατάκριση. Φτάνουμε στό σημεῖο νά μισοῦμε ὂχι μόνο τήν ἁμαρτία ἀλλά καί τόν ἁμαρτωλό.
Αὐτό εἶναι ἀποτέλεσμα παντελοῦς ἐλλείψεως ἀγάπης. Εἶναι κατάσταση πού μᾶς χωρίζει ἀπό τό Θεό. Διότι, ὁ Θεός ἀγαπᾶ τόν ἁμαρτωλό καί στήν πιό μεγάλη του ἐξαθλίωση καί προσπαθεῖ νά τόν συνετίσει καί νά τόν φέρει σέ μετάνοια. Τόν συγχωρεῖ δέ ἀμέσως καί ἀπροϋπόθετα ὃταν συναισθανθεῖ τό σφάλμα του, μετανοήσει καί ζητήσει τό ἒλεός Του. Μέ ποιό δικαίωμα λοιπόν ἓνας ἁμαρτωλός ἂνθρωπος, μπορεῖ νά ἀπορρίψει ἓνα συνάνθρωπό του, ἒστω καί φαινομενικά πιό ἁμαρτωλό; Αὐτός πού δέν θά δείξει ἒλεος γιά τόν συνάνθρωπό του, δέν θά ἐλεηθεῖ ἀπό τό Θεό: «ἡ γάρ κρίσις ἀνίλεος, τῷ μή ποιήσαντι ἒλεος» λέγει ὁ ἀδελφόθεος Ἰάκωβος στήν Καθολική ἐπιστολή του (Ἰακ β΄13).
Ἀντίθετα, αὐτοί πού θέλουν νά σωθοῦν, οὒτε κἂν προσέχουν τά ἐλαττώματα καί τίς ἁμαρτίες τῶν ἂλλων καί ἒτσι προκόβουν πνευματικά. Τέτοιος ἦταν ἐκεῖνος πού εἶδε τόν ἀδερφό του νά ἁμαρτάνει καί εἶπε: «Ἀλλοίμονο σέ μένα! Σήμερα (ἁμαρτάνει) αὐτός, αὒριο ὁπωσδήποτε καί ἐγώ». Αὐτός μέ τό νά βάλει φόβο στήν ψυχή του καί μέριμνα γιά ὃσα ἐπρόκειτο δῆθεν νά ἁμαρτήσει, βρῆκε τρόπο νά ἀποφύγει τήν κατάκριση. Καί δέν ἀρκέστηκε μόνο στό φόβο τῆς ἁμαρτίας. Ἀλλά ἒβαλε ἀκόμα πιό χαμηλά τόν ἑαυτό του λέγοντας: «καί αὐτός μέν θά μετανοήσει γιά τήν ἁμαρτία του, ἐνῶ ἐγώ δέν εἶναι βέβαιο πώς θά μετανοήσω».
Δυστυχῶς, ἐμεῖς μέ πολλή εὐκολία κατακρίνουμε ἀσύστολα τόν συνάνθρωπό μας, ἂν τύχει νά δοῦμε κάτι, ἢ νά ἀκούσουμε ἢ νά «ὑποψιαστοῦμε ὃτι ἒκανε. Καί τό φοβερότερο εἶναι ὃτι δέν σταματᾶμε στήν βλάβη πού κάνουμε στόν ἑαυτό μας. Ἀλλά συναντᾶμε καί ἂλλον ἀδερφό καί ἀμέσως τοῦ λέμε: «αὐτό καί αὐτό ἒγινε». Ἒτσι βλάπτουμε καί ἐκεῖνον, βάζοντας στήν καρδιά του ἁμαρτίες. Γι αὐτό δέν ἐπιτρέπεται νά λέμε τίς ἁμαρτιες τῶν ἂλλων, ἀλλά οὒτε καί τίς δικές μας, παρά μόνο στόν πνευματικό μας κατά τήν ἐξομολόγηση. Διαφορετικά, διασπείρουμε τά μικρόβια τῆς ἁμαρτίας καί σέ ἂλλους.

Αρχική σελίδα

ΤΟ ΝΕΟ ΒΙΒΛΙΟ-ΛΕΥΚΩΜΑ ΤΟΥ ΝΑΟΥ ΜΑΣ

ΤΟ ΝΕΟ ΒΙΒΛΙΟ-ΛΕΥΚΩΜΑ ΤΟΥ ΝΑΟΥ ΜΑΣ

ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΕΙΚΟΝΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ

Η ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ «ΜΕΓΑΛΗΣ» ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΣΕ ΜΕΤΑΞΟΤΥΠΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

ΑΓΙΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΟΣΙΟΣ ΕΦΡΑΙΜ ΚΑΤΟΥΝΑΚΙΩΤΗΣ, ΑΠΟ ΤΟΝ ''ΚΗΠΟ'' ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΜΑΣ, ΣΤΟ "ΠΕΡΙΒΟΛΙ" ΤΗΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΑΓΙΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΜΑΣ!

Εγγραφείτε για να λαμβάνετε τις νέες μας δημοσιεύσεις μέσω email.

ΑΓΙΑ ΓΡΑΦΗ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΣΥΝΕΙΔΙΣΙΑΣ