ΕΠΙΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ ΟΣΙΟΥ ΙΩΣΗΦ ΤΟΥ ΗΣΥΧΑΣΤΗ ΠΡΟΣ ΑΝΩΝΥΜΟΝ ΜΟΝΑΧΟΝ
[28 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ – ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΙΩΣΗΦ ΤΟΥ ΗΣΥΧΑΣΤΗ]
“Αὐτὰ λοιπόν, τέκνον, ὅσα σοῦ ἔγραψα, στρέφε ἀδιαλείπτως εἰς τὸν νοῦν καὶ καρδίαν σου. Καὶ γίνωσκε ἀκριβῶς ὅτι ἡ ἀρχὴ τῆς καθαρᾶς ὁδοῦ τοῦ Θεοῦ καὶ ἔλευσις πάντων τῶν ἀγαθῶν, εἶναι νὰ γνωρίση κανεὶς τὴν ἰδίαν ἀσθένειαν.
Καὶ διὰ νὰ γνωρίσῃ τοῦτο πρέπει νὰ εἰσέλθῃ εἰς μεγάλους πειρασμοὺς τοὺς ὑπὲρ τὴν δύναμιν αὐτοῦ. Χωρὶς δὲ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τοιούτους ὑπὲρ φύσιν πειρασμούς, ἀδύνατον νὰ γνωρίσῃ τὴν ἀσθένειαν τῆς φύσεως. Καὶ ἀφοῦ γνωρίσῃ τοῦτο, τὸ πᾶν οἶδε καὶ τὰ πάντα καταλειφθήσονται εἰς τὰς χεῖράς του. Καὶ τότε ἐγγὺς εἶναι · καὶ ἡ ἀληθὴς ταπείνωσις. Ἐντὸς αὐτῆς καὶ ἡ ὑπομονὴ ἔφθασε, καὶ ἡ γνῶσις τῶν μυστηρίων κατέλαβε, καὶ τὴν διάκρισιν ἐσκεπάσθη, καὶ ἀπὸ τὴν Ἀγάπην ἔλαβε καὶ τοὺς καρποὺς τοῦ Πνεύματος· χαρά, εἰρήνη, μακροθυμία, πίστις, πραότης, ἐγκράτεια.
Ἐρώτησις: Ἀλλὰ καὶ ποῦ λοιπὸν συνίστανται ὅλα ταῦτα τὰ ἀγαθά;
Ἀπόκρισις: Ὅλα ταῦτα συνίστανται εἰς τὸ νὰ ἴδῃ κανεὶς γυμνῇ τῇ ὄψει -οὐχὶ φάσματα καὶ φαντασίας- ἀλλὰ ὅλως γυμνὴν τὴν καθαράν ἐκ τῆς Χάριτος ἀλήθειαν, ὅτι ὁ ἄνθρωπος εἶναι οὐδέν.
Ἐρώτησις: Ἀλλὰ καὶ τί εἶναι τὸ οὐδέν;
Ἀπόκρισις: Τὸ οὐδὲν εἶναι ἐκεῖνο ὅπου, προτοῦ ὁ Θεὸς ποιήση οὐρανὸν καὶ γῆν καὶ πᾶσαν τὴν κτίσιν, ἦτον οὐδέν. Καὶ ἀφοῦ ἐποίησεν οὐρανὸν καὶ γῆν, τότε τὴν ὠνόμασε γῆν –ἡ γενομένη ἐκ τοῦ μὴ ὄντος. Καὶ πάλιν, ἀφοῦ ὁ Θεὸς ἐπῆρε πηλὸν ἐξ αὐτῆς καὶ ἔπλασεν τὸν ἄνθρωπον, ἦτον πήλινος, ἄψυχος· καὶ ἀφοῦ τὸν ἐμφύσησεν διὰ τοῦ ἐμφυσήματος, ἔλαβε πνεῦμα ζωῆς, τὴν λογικὴν ψυχήν, καὶ τὸν ὠνόμασε ἄνθρωπον «κατ’ εἰκόνα Αὐτοῦ καὶ ὁμοίωσιν». Καὶ τὸ μὲν «κατ’ εἰκόνα» εἶναι τὸ πνεῦμα ὅπου τοῦ ἔδωκε διὰ τοῦ ἐμφυσήματος, ἡ λογικὴ ψυχή. Τὸ δὲ «καθ’ ὁμοίωσιν» εἶναι αἱ καλαὶ καὶ ἀγαθαὶ ἀρεταί· ἀγάπη, ἀγαθότης, ἐλεημοσύνη, καὶ λοιπὰ ὅπου ἐγράψαμεν ἀνωτέρω. Καὶ ὅποιος λοιπὸν ἔχει αὐτὰς τὰς φυσικὰς καὶ ἀγαθὰς ἀρετάς, ἔχει τὸ καθ’ ὁμοίωσιν. Καὶ ὅποιος δὲν τὰς ἔχει, δὲν ἔχει τὸ καθ’ ὁμοίωσιν. Ἀλλὰ δι’ αὐτὸν λέγει ὁ Προφήτης ὅτι, «ἐν τιμῇ ὢν οὐ συνῆκε», ἀλλὰ «παρασυνεβλήθη τοῖς κτήνεσι τοῖς ἀνοήτοις καὶ ὡμοιώθη αὐτοῖς».
Ερώτησις: Ἀλλὰ καὶ ποῖον λοιπὸν εἶναι τὸ πλήρωμα ὅλων τῶν ἀγαθῶν καὶ ἡ περαίωσις τῶν ἁπάντων, ἵνα καὶ τὸν λόγον ἀποκλείσωμεν;
Ἀπόκρισις: Λέγομεν ὅτι τὸ πλήρωμα ὅλων τῶν ἀγαθῶν καὶ ἡ περαίωσις τῶν ἁπάντων εἶναι «Θεός», ἀγαθός, εὔσπλαγχνος, ἐλεήμων, ὅπου τὰ «πάντα δι᾽ Αὐτοῦ ἐγένοντο» ἐκ τοῦ μὴ ὄντος, «καὶ χωρὶς Αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν». Καὶ εἰς Αὐτὸν λοιπὸν πρέπει ὅλη ἡ δόξα, ἀγάπη, τιμή, λατρεία, καὶ προσκύνησις, σὺν τῷ ἠγαπημένῳ Αὐτοῦ Υἱῷ καὶ γλυκυτάτῳ Σωτῆρι ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστῷ, καὶ τῷ Παναγίῳ καὶ Ἀγαθῷ καὶ Ζωοποιῷ Αὐτοῦ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς ἀπεράντους αἰῶνας τῶν ἀτελευτήτων αἰώνων. Ἀμήν.”
Από το βιβλίο: “Επιστολές και ποιήματα Γέροντος Ιωσήφ του Ησυχαστή”