Ο ρόλος του Σκακιού σε παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες (ΜΔ)
[ΚΑΘΕ ΣΑΒΒΑΤΟ ΩΡΑ -5:30μ.μ. ΤΜΗΜΑ ΕΚΜΑΘΗΣΗΣ ΣΚΑΚΙ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΙΑΚΗ ΜΑΣ «ΚΑΤΑΦΥΓΗ»]
Η διδασκαλία του Σκακιού φαίνεται να είναι ιδιαίτερα ωφέλιμη σε μαθητές/τριες που παρουσιάζουν ΜΔ, και ιδιαίτερα στη σχολική τους επίδοση (Barrett & Fish,2011).
Η αλληλεπίδραση των μαθητών με ΜΔ με το Σκάκι βοηθάει στην ένταξή τους στο ευρύτερο μαθησιακό περιβάλλον, χωρίς να υφίστανται περιθωριοποιήσεις από άλλους/ες μαθητές/τριες.
Οι εκπαιδευτικοί είναι χρήσιμο, κατά τη διδασκαλία τους, να εντάσσουν το Σκάκι ως εργαλείο για την καλλιέργεια στρατηγικής, κριτικής σκέψης και δημιουργικότητας. Με αυτά τα εφόδια οιμαθητές/τριες θα είναι σε θέση να αντιμετωπίζουν την πολυπλοκότητα των προκλήσεων της ενήλικης ζωής τους.
Το Σκάκι μπορεί να λειτουργήσει εναλλακτικά από τις παραδοσιακές μεθόδους και να παρέχει πολυποίκιλα οφέλη κατά την ενασχόληση τους με αυτό (Storey, 2000).
Η βιβλιογραφία πιστοποιεί ενθαρρυντικά αποτελέσματα για την εισαγωγή του Σκακιού στην εκπαιδευτική διαδικασία μαθητών/τριων με δυσκολίες μάθησης και μαθητών/τριών ειδικής αγωγής και εκπαίδευσης (Barrett & Fish, 2011).
Ειδικότερα, η ενασχόληση με το Σκάκι των μαθητών/τριών με ΜΔ τους/τις βοηθά σημαντικά στη βελτίωση της δεξιότητας διατύπωσης και ανάλυσης λεκτικών συλλογισμών αλλά και στην άσκηση αυτοελέγχου.
Υπάρχει η αντίληψη ότι πολλά από τα παιδιά με ΜΔ δεν μπορούν να ασχοληθούν με το σκάκι, λόγω του ότι αυτά παιδιά μπορεί να συναντούν συχνά την ακαδημαϊκή αποτυχία και να πιστεύουν ότι το Σκάκι δεν είναι για αυτά.
Παρόμοια, τα παιδιά με δυσπραξία μπορεί να παραιτηθούν λόγω του στοιχείου του ανταγωνισμού και της αθλητικής αποτυχίας που συνεπάγεται.
Τα παιδιά με διαταραχή ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) μπορεί να νιώθουν ότι δεν θα είναι σε θέση να επικεντρωθούν και ότι θα συναντήσουν δυσκολίες. Όλα αυτά τα παιδιά, που δεν θα συμμετάσχουν συνειδητά στις δραστηριότητες μιας σκακιστικής ομάδας, μπορεί, όταν ενταχθούν να διαπιστώσουν ότι είναι πιο ενδιαφέρον και πιο αποτελεσματικά από ότι πίστευαν.
Ερευνητική εργασία υποστηρίζει ότι το Σκάκι φαίνεται να αναπτύσσει ικανότητες που είναι βαθύτατα συνδεδεμένες με τη δυσλεξία. Τέτοιες δεξιότητες σχετίζονται με τον αριθμητικό υπολογισμό ή την οπτικοχωρική αντίληψη. Σε μία έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε παιδιά που εμφάνιζαν δυσλεξία σε σχέση με παιδιά που δεν εμφάνιζαν, παρατηρήθηκε μεγαλύτερη δυσκολία στην εκμάθηση των κανόνων του Σκακιού και στην επίλυση ασκήσεων για τα δυσλεξικά παιδιά.
Παράλληλα, προέκυψε το συμπέρασμα πως το Σκάκι μπορεί να ωφελήσει παιδιά με προβλήματα δυσλεξίας, καθώς οι νοητικές διαδικασίες που ακολουθούνται κατά την εκμάθησή του και την ενασχόληση με αυτό, ενδείκνυται για περιπτώσεις παιδιών με δυσκολίκες στην αρίθμηση, τη συγκέντρωση και την προσοχή. Χαρακτηριστικά που παρατηρούνται σε παιδιά με δυσλεξία (Rello et al., 2016).
Παιδιά με ΜΔ με καλή οπτικο-χωρική ικανότητα, απαραίτητη στο Σκάκι, μπορεί να διαπρέψουν και να βιώσουν επιτυχίες. Παρά το γεγονός ότι ορισμένα από αυτά τα παιδιά δεν τα καταφέρνουν στην ανάγνωση, υπάρχουν πλέον πολλοί άλλοι τρόποι πρόσβασης στη θεωρία του Σκακιού (άνοιγμα-μέσον-φινάλε), έτσι αυτό δεν είναι απαραίτητα εμπόδιο.
Κατά συνέπεια, για τα παιδιά που συναντούν πολλαπλές δυσκολίες και εμπόδια στην ακαδημαϊκή τους σταδιοδρομία, οι επιτυχίες στο Σκάκι, με τη χρήση οπτικο-χωρικών δεξιοτήτων τους, θα συμβάλλει θετικά στην ενίσχυση της αυτοεκτίμησής τους.
Το Σκάκι έχει βρεθεί ότι βοηθάει παιδιά με ΜΔ στην ανάπτυξη ικανοτήτων, και ειδικότερα, παιδιών με δυσκολίες στο μάθημα των μαθηματικών. Υλοποιήθηκε έρευνα σε σχολικές τάξεις παιδιών με ΜΔ, χρησιμοποιώντας την εκμάθηση Σκακιού για μία ώρα εβδομαδιαίως, για ένα σχολικό έτος. Τα αποτελέσματα της έρευνας κατέδειξαν σημαντική βελτίωση των παιδιών -που έλαβαν σκακιστική επιμόρφωση σε αντίθεση με τα υπόλοιπα παιδιά που δεν είχαν αποκτήσει- στη συγκέντρωση και στους μαθηματικούς υπολογισμούς.
Το Σκάκι θα μπορούσενα αποτελεί ένα πολύτιμο εργαλείο για παιδιά με ΜΔ. Ο λόγος γι’ αυτό είναι πω ςοι μαθητές/τριες μπορούν να προσομοιώσουν τις ιδέες που αποκτούν από τα μαθήματα Σκακιού και να τις χρησιμοποιούν πρακτικά σε μαθηματικούς προβληματισμούς (Scholz et al., 2008).
Σε άλλη έρευνα, με δείγμα μαθητές/τριες με και χωρίς ΜΔ, που επιλέχθηκαν τυχαία και ξεκίνησαν την εκμάθηση Σκακιού με σκοπό να συγκριθούν με μία μερίδα μαθητών/τριών που τις αντίστοιχες ώρες αντί για Σκάκι συνέχισαν την παραδοσιακή εκμάθηση μαθηματικών, βρέθηκε πως δεν υπήρξε μείωση της μαθηματικής απόδοσης. Αντίθετα, τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα ενθαρρυντικά καταδεικνύοντας την εκπαιδευτική αξία του Σκακιού σε μαθητές/τριες με ΜΔ (Barrett & Fish, 2011)