Τί προσδοκά ή κοινωνία από τόν κληρικό σήμερα;
~π.Βασίλειος Θερμός
Ανάλογα μέ τόν χαρακτήρα τους οἱ ἄνθρωποι χαρακτηρίζονται από άντιφάσεις, μερικές φορές και ὁ ἴδιος ἄνθρωπος ζητᾶ ἀντικρουόμενα πράγματα από τόν κληρικό. Χρειάζεται νά εἴμαστε ενήμεροι καί τῶν δύο.
Ποιές εἶναι οἱ λάθος καί νοσηρές προσδοκίες τους τις ὁποῖες πρέπει νά ἀρνηθῆ ὁ κληρικός μέ κάθε τίμημα;
1) Νά καλλιεργῆ μαγική θρησκευτικότητα. Το θέμα εἶναι σοβαρό καί κρίσιμο. «Μαγεία» ύπό τήν ἔννοια τῆς συναλλαγῆς μέ τό θεῖο καί τοῦ ἐξευμενισμοῦ του ὑπάρχει καί ἐντὸς τῶν τειχῶν. Ἀνέκαθεν ή μαγική θρησκευτικότητα ἀνακούφιζε ἀπό τὸ ἄγχος τῆς διαπροσωπικής σχέσεως μέ τόν Θεό, ἀφοῦ καθιστοῦσε τή σωτηρία υπόθεση τῶν τύπων, τοῦ μετρήσιμου, τῆς ἐπιφάνειας. Ή μαγική θρησκευτικότητα υπονοεῖ ὅτι ὁ Θεός δεσμεύεται ἀπό τά καλά μας ἔργα καί ἔτσι εἶναι ὑποχρεωμένος να μᾶς σώσει.
2) Να καταργήσει τήν προσωπικότητά τους καί τήν ἐλευθερία τους. Νομίζω ότι δέν πρέπει να μείνει πνευματικός πού δέν θά ἔχει διαβάσει τόν μονόλογο τοῦ Μεγάλου Ιεροεξεταστῆ πού ἔγραψε ὁ Ντοστογιέφσκι. Ἐκεῖ θὰ βρεῖ τήν διαχρονική προσδοκία τῶν ἀνθρώπων να ἐναποθέσουν το φορτίο τῆς ἐλευθερίας τους σε κάποιον. Καί σήμερα συνεχίζουν να προσέρχονται σε μᾶς ἄνθρωποι πού οὐσιαστικά μᾶς ζητοῦν νά τούς καταστρέψουμε τήν προσωπικότητα. Αὐτό μᾶς κολακεύει ἀλλά θα υποκύψουμε στόν πειρασμό;
3) Να ὑπάρχει ἁπλῶς γιά νά ὑπηρετεῖ τίς ἐπιθυμίες τους. Ἐδῶ ἔχουμε τό ἀντίθετο ἄκρο τοῦ προηγουμένου. Κάποιοι ἄνθρωποι θέλουν τόν κληρικό ἕναν απλό έκτελεστή τῶν ἐπιθυμιών τους. Το φαινόμενο συναντάται στούς ἀδιάφορους πού αἰσθάνονται πελάτες μας, ἄρα «ἔχουν πάντα δίκιο». Δυστυχῶς ἀνευρίσκεται ὅμως καί σε ορισμένους πιστούς οἱ ὁποῖοι δέν ἀρκοῦνται σε νόμιμες ἀντιρρήσεις καί ένστάσεις ἀλλά ἐννοοῦν νὰ ἐπιβάλλουν τήν αποψή τους στόν πνευματικό. Η θεωροῦν τὴν ενορία ιδιοκτησία τους καί θίγονται όταν δέν περάσει ή δική τους γραμμή.
4) Να παίρνει το μέρος τους εναντίον κάποιου άλλου. Μὲ τίς ἀπόψεις τοῦ ἐνός ποτέ δέν ἔχουμε πλήρη εικόνα τῶν συνθηκῶν τῆς οἰκογένειας ἤ τῶν φιλικών καί συγγενικών σχέσεων. Μάλιστα, υπάρχουν κάποιοι πιστοί τόσο επιτήδειοι ώστε τροποποιούν όπως θέλουν τα στοιχεῖα καὶ τὰ διηγοῦνται με τέτοιο τρόπο, έτσι ώστε νά μᾶς κάνουν να αγανακτήσουμε κατά τοῦ δῆθεν ἰδιότροπου ή κακοῦ ὁ ὁποῖος ἐπιβουλεύεται αὐτό τό άθῶο θύμα.
5) Να ξεχνά πώς εἶναι ἄνθρωπος καί νά ὑποκρίνεται κάτι πού δέν εἶναι. Ὁ ἀγγελισμός εἶναι ὁ κίνδυνος τῶν καλῶν καί εὐσυνειδήτων κληρικών. Μάλιστα ἀποτελεῖ καί θανάσιμο ἐχθρό τῆς μετάνοιας. Στο κάτω-κάτω δέν εἶναι καί ἀπαραίτητο γιά τήν ποιμαντική μας. Μόνο οἱ πολύ ἀνώριμοι ἄνθρωποι μᾶς ζητοῦν νὰ εἴμαστε ἄγγελοι· οἱ περισσότεροι άνακουφίζονται πού εἴμαστε ἄνθρωποι σαν κι αὐτούς καί ταπεινά το παραδεχόμαστε. Στό σημεῖο αὐτό ἔχει ἀλλάξει ο κόσμος· στο παρελθόν οἱ άνθρωποι γοητεύονταν περισσότερο από αὐτό πού φαινόταν, ἐνῶ στὴν ἐποχή μας δίνουν έμφαση σε αὐτὸ που πράγματι είμαστε.
Ας δούμε τώρα τις ορθές και υγιεῖς προσδοκίες τῶν ανθρώπων πρός τις οποίες χρειάζεται να ανταποκριθή ο κληρικός:
1) Να θυμάται ότι απευθύνεται σε ανθρώπους. Πώς να ἀπαιτήσουμε ἀπό τούς ἄλλους ἀρετές πού δέν ἔχουμε κατακτήσει καὶ ἐμεῖς οἱ ἴδιοι; Μερικές φορές σα να θυμώνουμε μέ τούς ἀνθρώπους ἐπειδή δέν εἶναι καλύτεροι ἀπό ὅσο θά περιμέναμε. Εδώ χρειάζεται να θυμηθούμε την τακτική τοῦ Κυρίου: δέν ζήτησε να πάμε να Τον βρούμε στο δικό του ὕψος αλλά κατέβηκε Αὐτός νά μᾶς συναντήσει ἐκεῖ πού ἤμαστε. Ὁ κληρικός συνεχίζει το ἔργο τοῦ Χριστοῦ καί στήν θυσιαστική κένωση.
2) Νὰ ἀγαπᾶ ὅσο περισσότερο μπορεῖ τὸν Θεό, δηλαδή τούς ἀνθρώπους. Ο τόπος πού θά συναντήσουμε τὸν Χριστό εἶναι ὁ ἄλλος. Ὁ Χριστός, μιλώντας στόν Πέτρο, ὅρισε ὡς κριτήριο τῆς ἀγάπης μας πρός Αὐτόν την διαποίμανση τῶν μελῶν τοῦ Σώματός Του. Ή άνιδιοτελής ἀγάπη ἐπιτελεῖ τήν ἀποτελεσματικώτερη ποιμαντική διότι σκλαβώνει τίς καρδιές. Ας σημειώσουμε ἐδῶ πώς ἡ ἀγάπη μας γιά τόν λαό τοῦ Θεοῦ χρειάζεται να εκφράζεται καί στή Λατρεία· καί αὐτό σημαίνει μέριμνα για να λειτουργούν καί νά αἰσθάνονται ὡς σῶμα τοῦ Χριστοῦ. Δέν μποροῦμε να λειτουργοῦμε σάν να μήν ὑπάρχουν οἱ λαϊκοί, ἢ ἀγνοώντας τίς ἀνάγκες καί τήν κόπωσή τους, καί να ἰσχυριζόμαστε ὅτι τούς ἀγαποῦμε.
3) Νά αἰσθάνεται εύγνωμοσύνη γιά τήν ἱερωσύνη του. Πολλοί λένε: «ἀπολαμβάνω το επάγγελμά μου». Γιὰ μᾶς ἡ ἱερωσύνη φυσικά δέν πρέπει να λειτουργεῖ ὡς ἐπάγγελμα, ἀλλά χρησιμοποιῶ τή φράση αυτή για να δείξω ότι ἔχουμε τιμηθῆ μὲ ἕνα προνόμιο. Πλήθος συνανθρώπων μας ξεκινούν κάθε μέρα γιά μιά δουλειά την οποία μισοῦν ἢ ἀπεχθάνονται. Πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολήσει π.χ. ἂν δὲν ἀπολαμβάνουμε τή Λατρεία. Μήπως διέρχεται κρίση ή ιερατική μας κλίση; Μήπως λιγόστεψε ή πίστη καί ἡ ἀγάπη πρός τόν Θεό;
4) Να προσπαθεῖ νὰ κατανοήσει τη σημερινή κοινωνία ἀντί να την κατηγορεί. Μὲ ἄλλα λόγια, να παραμένει ἄνθρωπος τῆς ἐποχῆς του, συντονισμένος με τίς ἀγωνίες της. Ή νοσταλγία για ένα ὡραῖο παρελθόν πού δυστυχῶς χάθηκε (κάτι πού χαρακτηρίζει αρκετούς από ἐμᾶς, ἄς τὸ ὁμολογήσουμε) ἀποτελεῖ τὴν καλύτερη συνταγή για να αποτύχουμε στην προσέγγιση τῶν ἀνθρώπων. Διότι στην περίπτωση αυτή δέν ὁμολογοῦμε ὡς κύριο τῆς ἱστορίας τόν Χριστό, οπότε αἰσθανόμαστε άφιλόξενη τὴν ἐποχή μας. Συμπεριφερόμαστε σάν κάποτε να ήταν περισσότερο παρών στην ιστορία ὁ Χριστός καί τώρα λιγώτερο.
5) Να καλλιεργεῖ τήν ἐντιμότητα καί τήν ἀφιλοχρηματία. Θὰ ἔχετε καί σεῖς διαπιστώσει πώς οἱ ἄνθρωποι σήμερα εἶναι πολύ περισσότερο έπιεικεῖς στα σαρκικά καί πολύ αυστηρότεροι στη φιλαργυρία καί στήν πονηριά. Όταν βλέπουν ἀγνότητα προθέσεων καὶ ἄδολη προσέγγιση τότε φιλοτιμοῦνται καί καταϋποχρεώνονται.
6) Νά καλλιεργοῦμε τήν ἀγάπη μεταξύ μας. Ο Κύριος διευκρίνισε πώς οἱ ἄλλοι θὰ ἀντιληφθούν τούς μαθητές Του ἀπό τήν ἀγάπη πού θά ἔχουν μεταξύ τους. Αν αὐτό ἀπουσιάζει, υπονομεύονται ὅλες οἱ φιλότιμες ποιμαντικές μας προσπάθειες. Στίς οἰκογένειες ὅταν μαλώνουν οἱ γονεῖς «τὴν πληρώνουν» τά παιδιά. Καί ὅταν στην ένορία οἱ συνεφημέριοι ψυχραίνονται ἢ ἀλληλοαντιπαθοῦνται, οἱ πιστοί ὑφίστανται πνευματική ζημιά πού ἴσως δὲν θὰ τὴν μάθουμε ποτέ.
Μετά ἀπό ὅλα αὐτά δίκαια θα έρωτηθῶ: Πῶς εἶναι δυνατόν νὰ ἀνταποκριθοῦμε σὲ ὅλες αὐτές τις προσδοκίες; Μήπως τοποθετεῖτε πολύ ψηλά τον πήχυ; Δὲν εἶναι ὁ κληρικός ἄνθρωπος μέ ἀδυναμίες καί προβλήματα οἰκογενειακά καί ἄλλα; Γνωρίζετε καλά ὅτι ἀνήκω σε ἐκείνους που υπενθυμίζουν διαρκῶς τὴν ἀνθρώπινη πλευρά τοῦ κληρικού, σε σημεῖο μάλιστα πού να κατηγοροῦμαι γι’ αὐτό.
Αλλά κάτι παρόμοιο συμβαίνει καί με τίς ἀπαιτήσεις ποὺ ἔχουν ἀπό ἐμᾶς τὰ παιδιά μας. Μᾶς ζητοῦν ψυχική ἐπαφή καί διάλογο, ἐνῶ ἐνδέχεται να μην τα γνωρίσαμε αὐτά από τους δικούς μας γονεῖς. Προσδοκούν χρόνο καὶ ἐνέργεια όταν εἴμαστε κατάκοποι ή λυπημένοι ἢ γεμάτοι φροντίδες. Πῶς λύνουμε το πρόβλημα; Προσπαθοῦμε να κάνουμε την υπέρβαση μέ τή Χάρη τοῦ Θεοῦ. Και όταν τὴν ἐπιτύχουμε μᾶς ἀποζημιώνει.
Κατά τον ίδιο τρόπο καλούμαστε να υπερβούμε τα ελαττώματά μας καί τις συνήθειές μας, ἀνοίγοντας την καρδιά μας στην αγάπη τοῦ Θεοῦ καὶ τῶν ἀνθρώπων. Μιά τέτοια άσκηση τῆς ἱερωσύνης θὰ μᾶς ἐμπλουτίσει ὡς προσωπικότητες καί θά μᾶς ἀνοίξει ορίζοντες ποιμαντικούς που δεν τους είχαμε φαντασθή.
Διαδρομές αγάπης και γνώσης- Εκδόσεις Αρχονταρίκι
Από τη σελίδα: “π.Βασίλειος Θερμός-φίλοι”